| 
|
"Fotografia to precyzyjne i logiczne działanie. Jak w naczyniach połączonych - jeden krok pociąga za sobą następne. Pierwsza czynność wpływa na kolejną. Dużą część tej drogi należy pokonać, zanim naciśnie się spust migawki. Fotografia to nie tylko bycie w odpowiednim miejscu w odpowiedniej chwili. To przede wszystkim próba przemycenia rzeczywistości i zaklęcia jej na materiale światłoczułym precyzyjnie i bardzo świadomie. A rzeczywistość ma to do siebie, że lubi kroczyć swoimi ścieżkami. Jest samodzielna i niezależna i nie jest skora, aby dać się zamykać w ciasnych wymiarach 10 na 15. Tylko wytrawny artysta wie jak ją skusić, by zadomowiła się na kliszy i czuła się na niej swobodnie."
Pismo Warsztatowe Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego"
Paulina Orłowska (2006)
Zdjęcia mogą być różne. Ciekawe, mniej ciekawe... zwykłe lub niezwykłe. Najbardziej lubię te ostatnie - z interesującą kompozycją i "tym czymś" w sobie. Podobno większość ludzi ma wrodzone poczucie estetyki i kompozycji. Jest jednak kilka zasad, o których dowiedziałem się niedawno (mimo, iż podświadomie je stosowałem), a które chciałbym przytoczyć.
Podstawowe zasady fotografii
1. Im dłuższa ogniskowa tym mniejszy kąt widzenia.
2. Jedyny naturalny kadr to kadr poziomy. Pionowy jest kadrem wynaturzonym i powinno się stosować go tylko w wyjątkowych przypadkach.
3. Podczas przedstawiania zdjęć widzowi - nie powinno się łączyć fotografii poziomej z pionową. Połączenie takie powoduje zmęczenie oglądającego ze względu na konieczność różnych ruchów głowy, jako że zdjęcia poziome oglądamy od lewej do prawej, a pionowe od góry do dołu.
4. Elementy zdjęcia, które chcemy wyeksponować należy umieszczać w tak zwanych "mocnych obszarach" (w kompozycji klasycznej w malarstwie określanych jako "mocne punkty") przedstawionych na rysunku poniżej. Obszar 1 jest najmocniejszy, kolejno obszary 2, 3 i w końcu 4.
5. Bardzo istotne podczas fotografowania jest zachowanie na zdjęciu równowagi, np.: duża plama barwna w mocnym punkcie powinna być równoważona przez jakiś charakterystyczny element lub inną plamę barwną z dominującym innym kolorem.
6. Fotografując osoby lub elementy w ruchu w celu zwiększenia wrażenia "trudu przemieszczania się" odbieranego przez odbiorcę - należy przedstawiać elementy poruszające się od strony prawej do lewej (czyli odwrotnie aniżeli kierunek oglądania zdjęcia).
7. Możemy wyszczególnić szereg kolejnych zasad, które dotyczą min.: planów, kompozycji, perspektyw, równowagi, reportażu.
Kompozycja
Kompozycja w sztukach wizualnych jest to umiejętność zestawiania ze sobą elementów w taki sposób, aby tworzyły one harmonijną całość. Kompozycją określa się również samo dzieło, zawierające połączone ze sobą składniki. Na podstawie układu elementów, wyróżnia się przeciwstawne do siebie rodzaje kompozycji, na przykład:
- kompozycja otwarta i zamknięta,
- kompozycja statyczna i dynamiczna,
- kompozycja geometryczna i swobodna,
- kompozycja symetryczna i asymetryczna,
- kompozycja rzędowa i pasowa,
- kompozycja diagonalna,
- kompozycja abstrakcyjna i realistyczna.
Plany
Wyróżniamy pięć głównych planów w zależności od sposobu ujęcia elementu lub elementów na zdjęciu:
1. Plan ogólny - to taki sposób kadrowania planu zdjęcia (lub filmu), gdzie pokazane jest miejsce bez wyeksponowania
poszczególnych elementów. Na takim planie znajduje się kilka obiektów, jednakże żaden nie jest przedstawiony w sposób
szczegółowy, a wszystkie przedstawione są jako całość w sposób ogólny.
2. Plan amerykański - to taki sposób kadrowania, w którym nie przedstawiamy całej postaci człowieka, lecz ujęcie
obejmuje postać tylko od kolan.
3. Półzbliżenie - np. zdjęcie będące popiersiem.
4. Zbliżenie - np. głowa.
5. Detal - np. oko.
Reportaż
Jeżeli przedstawiamy opowieść w formie fotograficznej to taka relacja powinna zawierać szereg zdjęć wykonanych we
wszystkich (lub większości) z wyżej wymienionych planów. Taki sposób prezentacji zapewnia przekazanie odbiorcy 100%
informacji (od ogółu do szczegółu). Należy jednak pamiętać, że nie powinno się łączyć bezpośrednio planu ogólnego z
detalami. Takie połączenie najlepiej rozdzielić przynajmniej jednym planem pośrednim.
Reportaż jest jedynym wyjątkiem w fotografii, gdzie nie ma przymusu stosowania się do zasad kompozycji. Kompozycja w
tym przypadku bardzo często ustępuje miejsce "chwili", która jest niepowtarzalna i nieuchwytna.
Perspektywy
Wyróżniamy trzy rodzaje perspektyw. Podstawową i najważniejszą perspektywą jest perspektywa normalna. Charakteryzuje
się ona położeniem linii horyzontu na 1/3 wysokości zdjęcia. Drugą perspektywą jest tak zwana perspektywa żabia
(położenie linii horyzontu na 2/3 wysokości zdjęcia). Ujęcie takie osiągniemy poprzez fotografowanie obiektów
"od dołu". W ten sposób uzyskujemy wrażenie, że fotografowane obiekty są większe. Fotografowanie od góry to z kolei
perspektywa ptasia, poprzez którą pomniejszamy elementy. Osiągana jest przez ustawienie linii horyzontu poniżej 1/3
wysokości zdjęcia (fotografowanie od góry).
Równowaga
Na równowagę zdjęcia składa się ułożenie barw opisane w punkcie 6. Podstawowych zasad fotografii oraz sposób
kompozycji np. kompozycja symetryczna. Każda plama barwna może zostać zrównoważona nawet przez jedną mała plamę
barwną - w zależności od planu zdjęcia i kompozycji. Nawet odległe plamy barwne mogą stać się pierwszoplanowe.
Obramowanie naturalne (układ elementów na zdjęciu) i sztuczne (ramka) pozwala na usystematyzowanie i wycentralizowanie
zdjęcia.
Bałagan kompozycyjny
Bałagan kompozycyjny nie jest mile widziany na zdjęciu. Za dużo elementów i nieusystematyzowany ich układ może bardzo
utrudnić odbiór i "uwięzić" widza w obrazie. Jednakże, umiejętne stosowanie bałaganu z elementami, które porządkują
zdjęcie i nadają kierunek oglądania może stworzyć prawdziwe dzieło, w którym oglądający na pewno nie zostanie
"uwięziony".
Przedstawione powyżej zasady nie są zasadami, które trzeba ściśle przestrzegać, jednakże mogą one przyczynić się do
uzyskania lepszego końcowego efektu zdjęcia.